Uitgeverij Louise maakt al 15 jaar boeken die ertoe doen
GROU - ‘Mooie boeken en boeken die ertoe doen.’ Dat is het motto van Eddy van der Noord van Uitgeverij Louise in Grou. ‘Dat is net in loaze kreet. Ik jou in soad oandacht oan elts boek, sawol oan de útfiering as it binnewurk. Ik wol dat myn boeken der moai útsjogge. Ek jou ik graach boeken út dy’t ik belangryk fyn. Boeken dy’t jo neitinke litte en dy’t jo ferwûnderje as ynspirearje. Ek al leveret it my somtiden hast neat op.’
Eddy van der Noord (Grou, 1962) richtte zijn uitgeverij vijftien jaar geleden op, precies een jaar na het overlijden van zijn vrouw Hetty. Het maken van een boek over de oorlog op Schiermonnikoog werkte therapeutisch, maar wakkerde ook een vuur aan: ‘Ik gean boeken skriuwen en útjaan, ik rjochtsje in eigen útjouwerij op’.
In de 22 jaar daarvoor was Eddy in dienst bij uitgever NDC in Leeuwarden, waar hij van 2005 tot en met 2008 de digitalisering en volledige doorzoekbaarheid in drie talen (Nederlands, Fries en Frans) van de Leeuwarder Courant (LC) verzorgde. Een project dat hij mede bedacht en ontwikkelde met Lourens Oldersma van Tresoar. De LC liep daarmee voorop, niet alleen in Nederland, maar wereldwijd.
Eddy heeft de afgelopen vijftien jaar niet stilgezeten. Hij heeft inmiddels ruim 130 boeken in zijn fonds, zoals dat heet. Dat bestaat uit een mooie mix van cultuurhistorische boeken, Friese romans en dichtbundels, biografieën, boeken over WO1 en WO2, kinderboeken, sportboeken en niet te vergeten boeken over de Waddeneilanden. Uitgeverij Louise geeft zo’n acht tot tien boeken per jaar uit. De gemiddelde oplage ligt tussen 500 en 1.000 exemplaren. ‘Der wurd ik net ryk fan, mar wol lokkich. Sûnder jildelike stipe fan allegear Fryske fûnsen en stiftingen kin ik sommige boeken net útjaan.’ Van der Noord heeft veel lof voor deze geldverstrekkers, waaronder de Provinsje Fryslân: ‘sûnder harren stipe binne der gjin Frysktaliche útjeftes mear’.?
Henk de Jong
De uitgave over trainer Henk de Jong, HENK - één met de Twaalfde Man van Radboud Droog en Ate de Jong - is het best verkochte boek van de Grouster uitgeverij. Het is overigens uitverkocht. ‘Henk is in yntegere en aimabele man, it wie in feest dat boek meiinoar te meitsjen.’ Daarna komt We strûpe derûnder! van Gjalt de Groot. ‘De Groot is in folksskriuwer, hy skriuwt syn ferhalen yn gewoane taal. Se sprekke de minsken oan, jo binne der as it wiere by. Foar my is Gjalt de nije Rink van der Velde’, zo vindt Eddy.?
Het uitgeverschap brengt Eddy veel. ‘Kontakten mei minsken, it opdwaan fan kunde en soms nije freonen. Ek doch ik in protte nije kennis op. Sa kaam ik dit jier fia it Historisch Centrum Leeuwarden yn oanrekking mei juffrouw Gerharda Matthijssen. Ik hie noch nea fan har heard, mar it is in tige nijsgjirriche frou dy’t libbe yn de twadde helte fan de 19de iuw. In keunstner, in fotografe, polityk belutsen en bestjoerlik aktyf. Ungewoan foar in frou yn dy tiid.’
Eddy bracht inmiddels samen met het HCL een biografisch boek over haar leven uit, geschreven door Gert Elzinga. ‘Mei in prachtige eksposysje yn it HCL, gean der hinne!’.??
Joods gevoel?
Een speciale plek in het fonds van Uitgeverij Louise nemen boeken over de Joodse geschiedenis in. Zo gaf Van der Noord het laatste boek van de in januari 2025 overleden Jack Kooistra uit. Het kreeg de titel 5.017 vermoorde Joodse kinderen van 0 tot 16 jaar. Met zoals de titel al zegt de namen en personalia van ruim 5.000 door de nazi’s vermoorde Joodse kinderen.
‘Tegearre mei syn soan Jacques ha ik in tal fan dy bern in gesicht jûn, dit mei in foto en in koarte omskriuwing. Ek binne der fjouwer ynliedingen, dy jouwe it boek in kontekst. It boek is in monumint, in trein dy’t stasjon fan Westerbork ferlit mei 5.017 nammen fan bern. Jo wolle it eins net lêze, mar jo ha gjin kar.’ Gelukkig is Eddy ook met de uitgave Door het oog van de naald. ‘It is in oangrypend boek mei persoanlike ferhalen oer de Joadske ûnderdûk yn Fryslân. Mei twa fan de mannen dy’t ik ynterfjoed ha, Moritz Tof en David van Huiden, krige ik in goeie bân. Op harren begrafenis hie ik de ear dat ik oer harren ûnderdûktiid yn Fryslân wat sizze mocht. Dat rekket my, dat fyn ik folle wichtiger dan in protte boeken ferkeapje.’?
De afgelopen twee jaar reisde Eddy om de week naar Hilversum, om daar de geschiedenis van de Joodse Gerard Klein (Wenen, 1936) op te tekenen. ‘In famylje-epos oer trije generaasjes Klein tsjin de histoaryske eftergrûn fan de Earste Wrâldkriich yn Galicië, it Ynterbellum yn Eastenryk en de Twadde Wrâldkriich yn Hilversum, Amsterdam, Boalsert en Fryslân. Ek de oanslach fan Hamas op 7 oktober 2023 en de oarloch yn Gaza lûke foarby. In oangripender boek sil ik net mear skriuwe as meitsje. De titel is Ontworteld, it ferskynt op 4 maart 2026. Trije generaasjes fan de Joadske famylje Klein binne kontinue op ‘e flecht en ûntwoartele. Der is tusken 1914 en hjoed neat feroare yn ‘e wrâld.’
Eddy runt de uitgeverij alleen, uiteraard met praktische steun van zijn vriendin Henriët. Juist de afwisseling van de titels en het proces waarin hij met elk boek bezig is, trekt hem zo aan in dit vak. ‘Ek de promoasje en it rûnbringen en útsuteljen fan de boeken heart derby. Jo ha dan direkt kontakt mei de minsken.’ Eddy kan trouwens niet zonder de hulp van enkele freelancers, zoals grafisch vormgever Monique Vogelsang, tekstcorrector Andries de Haan en lithograaf Jacob de Winkel. ‘Dêrneist ha ik in grut netwurk opboud fan minsken dy’t ik altyd belje kin.’ Eddy heeft goede contacten met collega’s Louw Dijkstra van Uitgeverij Wijdemeer, Jitske Kingma van Uitgeverij Elikser en de Afûk.
Geluk?
Elke keer als de boeken van de drukkerij bij hem thuis worden bezorgd, maakt Eddy er samen met Henriët en de schrijver een feestelijk moment van. ‘As de pallet hjir dan yn de opslach stiet, rik ik him as har it earste eksimplaar út. We drinke dan in bakje kofje en in glês wyn. Elts boek is it wurdich om it te fieren. En dat jilt ek foar it libben. Wy binne bliid mei eltse dei dat we lokkich binne.’??
De band met Schiermonnikoog
Uitgever Eddy van der Noord heeft een speciale band met Schiermonnikoog. Hij bezoekt het Waddeneiland al bijna zijn hele leven en kent er veel mensen. De afgelopen vijftien jaar gaf hij maar liefst dertien boeken uit over het eiland. De vuurtoren van het eiland is het beeldmerk en logo van uitgeverij Louise, als een soort eerbetoon en met de metafoor dat de boeken van Louise net als de vuurtoren ook een lichtend hart hebben. Sinds twee jaar geeft Louise ook boeken uit over Terschelling. Auteur Pieter Breuker schreef onder meer een standaardwerk over het ontstaan van het toerisme op het eiland: Op naar Terschelling! Over Pioniers, Badgasten en Toeristen (1581-1940). Later dit jaar verschijnen er nog boeken over Hotel Paal 8 en zijn voorlopers, over 150 jaar Zeevaartschool Terschelling en over Grand Café Zeezicht. Eddy sluit af: ‘Der giet neat boppe Skiermûntseach en Skylge. No ja, dat is net hielendal wier. Der giet neat boppe Grou!
Tekst Kor Hylkema, foto’s collectie Eddy van der Noord
