Wijnand Speelman (Serious Request): “De mooiste verdrietigste dag uit mijn leven”

Tekst Ate de Jong, foto Simon van der Woude

LEEUWARDEN - Het is hartverscheurend en indrukwekkend – de stille tocht voor Jelte, die leed aan een metabole ziekte en maar vijf jaar mocht worden. Drie stoere vrouwen voorop: Sanne met haar dochtertjes Veerle en Linde. Dan Hein de Haan die met een bakfiets nog één keer met zijn zoontje door Leeuwarden fietst. Nu om afscheid van hem te nemen.

Het lijkt alsof hij in trance is. Was het een zware tocht? “De tocht duurde een kwartier, maar voor mijn gevoel twee minuten”, zal hij later zeggen. ”Ik wilde geen blinkende auto met chauffeur. Ik wilde mijn zoon zelf wegbrengen. Achter drie prachtige sterke mooie vrouwen aan.”

Langs de weg veel mensen. Ernstige gezichten. Overal hangen vlaggen halfstok. In de buurt hebben zestig kinderen in enorme letters “Jelte” op straat getekend. Een man brengt een laatste groet, een hand op zijn hart. Bellen blazende kinderen. Een eerbetoon voor Jelte, maar ook voor zijn ouders. Leeuwarden neemt op een indrukwekkende manier afscheid van een beroemde inwoner: Jelte de Haan.

Het slaat in als een bom als Sanne en Hein begin 2023 op Facebook zetten: “Het nieuwe jaar is voor ons gitzwart begonnen, Waar we dachten dat Jeltje gewoon wat achterliep met lopen, kwam uit genetische onderzoek dat hij ernstig ziek blijkt te zijn. Hij heeft een zeer zeldzame stofwisselingsziekte die in zijn variant gemiddeld bij één kindje per jaar in Nederland voorkomt. Het slechtste lot uit de loterij. De artsen kunnen niks meer voor hem doen en hij zal vroeg komen te overlijden.”

TSUNAMI AAN MEDELEVEN
Hun wereld stort in, maar dankzij menselijke veerkracht en – wat ze noemen – “een tsunami aan medeleven” zetten ze het verdriet om in positieve actie. Voor Metakids, een organisatie die strijdt tegen metabole ziekten, doet Team Jelte mee aan Loop Leeuwarden. Opbrengst: € 162.000. Er zijn prachtige foto’s van: Jelte die zijn medaille trots toont aan burgemeester Buma en de burgemeester die zijn ambtsketen aan Jelte laat zien.

Bij Serious Request vallen ze net als veel anderen voor de kleine Jelte: zijn blauwe ogen, ontwapenende lach en zijn voorliefde voor croissants. Hij wordt voor Metakids het gezicht van Serious Request. Jelte, zijn ouders, en vele vele anderen halen miljoenen binnen en maken daarmee het verschil. Ze redden kinderen.

Sanne deelt haar ervaringen op de sociale media. Ze kan goed schrijven, ervaart dat deels ook als een therapie. Ze gaat verdriet niet uit de weg, maar beschrijft ook de mooie momenten – de komst van een puppy bijvoorbeeld, Tibbe, die Jelte zijn beste maatje zal worden. Duizenden, soms honderdduizenden mensen, wereldwijd, volgen het wel en wee van de familie, vanuit mededogen, maar ook vanuit respect.

Ook vandaag. De lifestream van de de afscheidsbijeenkomst wordt 20.000 keer bekeken.

Alsof ze de dood, dat achterhaalde ding, niet willen accepteren, hebben ze vooraf aangekondigd: “Wij willen Jelte’s leven vieren. Dit moet de mooiste dag van zijn leven worden.” En omdat de dag licht en liefdevol moet zijn, vragen ze de genodigden lichte kleuren te dragen en is het afscheid in het lichte, sfeervolle Atrium van het Natuurmuseum.

LIEFDE KAN NIET BREKEN
Daar klinkt het koppige verzet tegen de dood, en het geloof dat liefde alles overwint, ook in het openingslied “Sabearelân”van Nynke Laverman, dat vrij vertaald op de rouwkaart staat:

“En alles wat ik zeggen kan,
is dat liefde niet breken kan.

En alles lieve Jelte,
alles wat je aanraakt,

en alles wat je bent,
van liefde is gemaakt.”

Ook een opa overtroeft de dood en speelt op zijn viool “Lang zal hij leven.” Jelte’s lievelingslied, by far.

Hein spreekt zijn zoon nog een keer toe – “Ik ben een ongelooflijk trotse vader” – Linde en Veerle lezen hun broertje nog een keer voor, zonder een hapering. Jelte’s vermogen om de dingen te nemen zoals ze zijn, en te leven in het moment, wordt geroemd. “Jelte máákte er wat van”, zegt een neefje.

MOOISTE VERDRIETIGSTE DAG
Er komen hartverscheurend mooie foto’s en filmpjes voorbij. Koester speelt ontroerend mooi een lied dat ze speciaal voor Jelte hebben gemaakt. Niet alleen de muzikanten, iedereen vindt een menselijke, emotionele maar nergens sentimentele toon. De liefde, precisie en zorg spatten van het programma af (Was getekend: Jant van Dijk, Foppe van der Veen en vele anderen). “Het leek op het afscheid van een beroemde popartiest”, zegt iemand na afloop, “ik durfde het niet, maar ik had wel vijf keer luid willen applaudisseren.”

Wijnand Speelman van 3FM, die Jelte en zijn ouders leerde kennen toen hij in het Glazen Huis zat, is een van de aanwezigen. “Dit is de mooiste verdrietigste dag uit mijn leven,” zal hij de volgende bij 3FM zeggen.

Dan krijgt Sanne het woord.

Een jaar geleden vroeg een journalist haar en Hein: “Wat moet er gebeuren om aan het eind van Jelte’s leven te kunnen zeggen: Jelte heeft een goed leven gehad?”

Daarna verliep het gesprek zo:

Sanne: “Jelte weet niet dat mensen wel honderd kunnen worden.”

Hein: “Ik denk dat als je aan Jelte zelf zou vragen, dat hij zijn leven helemaal prima vindt.”

Sanne: “Voor mij is het heel belangrijk dat hij geliefd is.”

Hein: “Nou, dat is ‘ie wel, dat weet ik zeker. Dat zegt ‘ie ook, letterlijk.”

Maar Sanne – moeders eigen? – twijfelde: “Ik ben altijd bang dat hij te weinig liefde krijgt.”

De twijfel van Sanne deed Hein pijn. Hij probeerde haar twijfel weg te nemen: “Jelte zit 70% van de tijd bij jou. Je ziet aan alles dat hij dat de beste plek van de wereld vindt.”

TO THE MOON AND BACK
Nu vertelt Sanne over de liefde voor haar zoon. En er klinkt geen twijfel. Dat Jelte genoot van haar mooie roze jurk en dan het liefst had dat ze die altijd droeg. Ze betrekt haar dochters er bij: ”Als jullie Jelte missen kun je ‘m in je hart vinden.” En ze vertelt dat Jelte stiekem stukjes worst liet vallen voor zijn kameraad Tibbe. Ze besluit met: “Dit zijn de allermoeilijkste zinnen die ik ooit in mijn leven ga zeggen. Ik had je voor geen goud willen missen. Liefde kan niet stuk en jij bent liefde. To the moon and back. I love you.”

Dan is het onvermijdelijke moment om Jelte definitief los te laten. Maar Sanne heeft hem niet losgelaten. Jelte overleed in haar armen. Ze heeft hem vástgehouden.

En ze is niet gelovig, maar voor alle zekerheid heeft ze toch een goeie opvang geregeld in de hemel. Toen haar vader op sterven lag heeft ze hem gevraagd: ”Als Jelte straks bij jou komt, pas je dan wat op hem?” Haar vader knikte, huilend.

Nee, na afloop geen cake. Wel croissants.