Onderzoek wijst uit: meer examenleerlingen Friese taal en cultuur

FRYSLAN - Het aantal leerlingen dat eindexamen Friese taal en cultuur doet, is sterk gestegen. Tweehonderd leerlingen schreven zich dit jaar in voor het examen, een aanzienlijke toename in vergelijking met vorig schooljaar, toen het er nog 147 waren. De groei is een gevolg van het stijgende aantal scholen dat het vak als examenvak aanbiedt. Vorig schooljaar waren dit er nog tien, dit schooljaar zijn het er veertien, zo wijst een onderzoek van Vereniging van Leraren Vreemde Talen (VLLT) uit.

Tjeerd Kooistra, voorzitter van de vaksectie Fries van de Vereniging van Leraren Vreemde Talen (VLLT) en docent Fries op CSG Liudger Burgum en Havotop Burgum, kan het succes wel verklaren: “Der wie altyd in soarte fan patstelling tusken oanbod en ynteresse. De ynteresse om it fak te kiezen wie der wol ûnder learlingen, mar as dyn skoalle it fak net oanbiedt, falt it simpelwei net te kiezen. No’t mear skoallen it fak yn de boppebou op it roaster sette, sjochst dat it tal eksamenlearlingen omheech giet.”

Verschillende redenen

De leerlingen hebben allemaal hun eigen reden voor het volgen van het examenvak Friese taal en cultuur. Sommigen willen hun moedertaal beter beheersen, anderen denken dat ze met dit vak makkelijker het examen gaan halen al is dat maar de vraag natuurlijk, weer anderen vinden het vak gewoon interessant of willen hun kansen op de arbeidsmarkt vergroten.

Blij met de belangstelling voor het vak

Docenten Fries zijn blij met de belangstelling voor het vak, volgens Kooistra, maar wijzen ook op de noodzaak van voldoende gekwalificeerde docenten. “As de fraach omheechgean bliuwt hawwe wy mear dosinten nedich.” De Provincie Fryslân en het Rijk hielden daar rekening mee bij de afspraken die ze maakten in de Bestuursafspraak Friese taal en cultuur 2024-2028. Op basis daarvan is in januari de campagne Jou Frysk, omdatst joust om it Frysk van start gegaan. Deze campagne enthousiasmeert (toekomstige) leerkrachten en docenten om hun bevoegdheid Fries te halen. Met het project Taalplan Fries 2030 zette de Provincie Fryslân in 2021 al een nieuwe koers in wat het Friese onderwijs betreft.

Twee ambities

Voor het voortgezet onderwijs zijn er twee ambities: uiterlijk in 2030 moet het vak Fries in de onderbouw op voldoende niveau aangeboden worden, dus volgens de vernieuwde kerndoelen die Provinciale Staten onlangs vaststelden. En uiterlijk in 2030 moeten alle leerlingen in Fryslân in ieder geval de mogelijkheid hebben om Friese taal en cultuur als examenvak te kunnen kiezen. De nieuwe koers lijkt te werken, nog nooit eerder sinds de invoering van de mogelijkheid tot Fries als examenvak (1974) was er zoveel interesse.

Overzicht examenleerlingen in jaartallen en aantallen