Ontwerpster Sjoukje Terpstra uit Leeuwarden: ‘Mijn ontwerpen mogen knallen’

“Ik groeide op in een creatieve familie. Moeder en beppe waren beiden coupeuse en verzamelaars en geïnspireerd door mode en interieur. We hadden thuis kwalitatieve (Franse) mode- en interieur tijdschriften liggen. Als kind keek ik daar graag in. We waren ‘into the trends’. Ook het ouderlijk huis bood volop inspiratie. Het was oud en werd voortdurend verbouwd. Geen standaard interieur, maar een bonte mix van antiek, jaren vijftig, zestig en zeventig en Ikea. Het paste allemaal bij elkaar.”

Sinds kort heeft Sjoukje een ruim atelier in het oude ING-pand aan de Tesselschadestraat, naast de sokkel (Postbank). Het staat vol met kleding, stoffen, puzzels, knoopjes, wandkleden, vintage meubels en andere pareltjes. “Ik heb ontzettend mazzel met deze plek en hoop hier nog lang te mogen blijven.”

EVIL EYES-WANDKLEDEN

In haar vrije werk vallen de typerende grafische vormen en knallende kleuren direct op. Ze zijn ook terug te zien in haar wandkleden, geïnspireerd op het Boze oog. “In Turkije noemen ze het Nazar, in Griekenland Kako Mati en in Zuid-Amerikaanse landen Mal de Ojo. Het is één symbool, maar iedere cultuur geeft er zijn eigen betekenis en vorm aan. Die verschillende werelden breng ik samen in mijn eigen beeldtaal.”

Sjoukje haalt haar inspiratie overal vandaan: uit het straatbeeld, uit de kleuren van de natuur en muziek. Maar ook uit de mode en interieurtrends. “Zolang het maar knalt en contrast heeft en een verhaal vertelt.” Een eerste ingeving vertalen naar een ontwerp verloopt volgens haar op een natuurlijke manier. Kijken, denken en doen in mogelijkheden. Een logo-ontwerp hoeft niet te eindigen als een plat bord aan de muur, maar kan bijvoorbeeld als een krachtig 3D-element onderdeel worden van de gevel. “Daar komt veel meer gevoel en beleving bij kijken dan wanneer je als opdrachtgever voor de goedkoopste oplossing kiest.”

CUM LAUDE AFGESTUDEERD

Sjoukje volgde de Kunstacademie in Kampen en studeerde daar in 1993 cum laude af.
“Een te gekke opleiding. Mode ontwerpen vond ik geweldig, maar naaien niet. Ik koos voor grafisch ontwerp, omdat de modeopleiding na het eerste jaar naar Arnhem vertrok. Dat ik cum laude zou afstuderen, was een complete verrassing.” 


Ze beschrijft zichzelf als eigenwijs en twijfelde of de eindexamencommissie haar werk zou begrijpen. “De docenten kennen en begrijpen je, maar dat geldt niet automatisch voor de alle leden van de eindexamencommissie. Swip Stolk, een vooraanstaande Nederlandse ontwerper, maakte deel uit van de commissie. Hij herkende zich sterk in mijn denkwijze en sprak vol lof over mijn visie en grafische ontwerpvermogen. Na haar afstuderen verhuisde Terpstra terug naar Leeuwarden, voor de liefde.

WERKEN IN DE RANDSTAD

De terugkeer naar Leeuwarden was professioneel gezien in eerste instantie ‘een beetje een deceptie’. Terpstra werkte bij een reclamebureau, maar het ‘platte’ commerciële werk paste niet bij haar. Bij ontwerpbureaus vond ze meer aansluiting. Later werkte ze jarenlang buiten Friesland.

Heeft ze ooit overwogen Leeuwarden te verruilen voor het Westen?
“Natuurlijk. Als ontwerper zou ik daar veel beter tot mijn recht komen. Er gebeurt veel meer. Het Westen zoek ik daarom regelmatig op. In te stil water sla ik simpelweg dood.” En daarnaast: de concurrentie uit de randstad houdt haar scherp.

In de ontwerpwereld zijn de gevolgen van digitalisering en kunstmatige intelligentie natuurlijk ook te merken. Terpstra ziet bijvoorbeeld dat Canva, een ontwerpprogramma waarmee leken zelf aan de slag kunnen, het grafische vak drastisch veranderde: “Iedereen is met Canva en AI zelf ontwerper. Mijn grafische opdrachten lopen hierdoor terug.”

Daarom volgt ze momenteel in Groningen de cursus Cultuur + Ondernemen. Samen met zestien andere makers, van dichters tot animators en schilders, werkt ze aan haar persoonlijke en professionele ontwikkeling.

Sjoukje voerde verschillende opdrachten uit waar ze erg trots op is. Een bijzondere opdracht was het ontwerpen van een museale expositie voor het Historisch Centrum Leeuwarden (HCL). Ze kreeg een lege ruimte toegewezen en leefde zich uit op het thema ‘200 jaar, stadspark van alle Leeuwarders’. Na afloop dacht ze: “Niet alleen achter je scherm ontwerpen, maar de ontwerpen ook fysiek tot leven brengen. Machtig!”

WINNEND ONTWERP BATAVUS

Terpstra werkte meer dan twaalf jaar voor Batavus. Ze was verantwoordelijk voor het grafisch ontwerp, de kleurstelling en de styling van onder meer de stadsfietscollectie.

Eind 2015 ontving de Batavus Quip een GIO Special Award for Excellence (Goed Industrieel Ontwerp), met een speciale vermelding in de categorie Originaliteit. In 2016 werd de Quip ook nog eens uitgeroepen tot Fiets van het Jaar, mede dankzij het vernieuwende ontwerp van Sjoukje.

De vakjury prees het robuuste ontwerp, de onderbroken zitbuis, hoge velgen en unieke, smalle voordrager. Terpstra kijkt met plezier terug op haar tijd bij Batavus. “Het was een heel andere tak van sport. Erg commercieel maar super leerzaam. Als een collectie fietsen niet werkt, worden ze eruit gegooid.” Want tijd is geld.

De juiste trends spotten en vertalen naar de juiste graphics en kleurcombinaties die passen bij de visie van het merk is een interessante puzzel. Voor de Quip koos ze voor oker, groen, aubergine, roze en zwart.

Het nieuws dat Batavus failliet verklaard was, was een enorme schok. Mocht het bedrijf een doorstart maken, dan staat Terpstra open voor een nieuwe samenwerking. “Bel me maar, ik sta klaar om de stadsfietsen weer op de kaart te zetten.”

ADIDAS ORIGINALS
Sjoukje was twee jaar docent aan de NHL, waar ze de CMD-studenten van de minor Visual Storytelling wilde laten ervaren wat er gebeurt als je eerst zelf gaat kijken, tekenen en maken. Ze leerde studenten ook anders naar hun omgeving te kijken. “Ik liet ze bijvoorbeeld het alfabet zoeken in willekeurige vormen op straat en in de natuur. Mooi om te zien wat daaruit ontstond. Juist die wisselwerking vond ik het allerleukst. Jammer dat het maar twee jaar duurde.”

Als er geen praktische obstakels waren, zou Sjoukje graag de beeldtaal voor Adidas Originals, willen ontwerpen. “Ik ben groot Adidas-fan. Het merk heeft al jaren een sterke positie en blijft zichtbaar in de mode- en muziekwereld.”

Maar ook ontwerpen voor het Fries en Gronings en het Rijksmuseum staan hoog op haar lijstje. Zou ze bij zo’n grote opdrachtgever wel voldoende ruimte krijgen voor haar eigen ideeën? Daarover hoeft ze niet lang na te denken. “Een groot merk heeft zijn eigen DNA. Ik ook. Juist de uitdaging om die twee bij elkaar te brengen, vind ik interessant. Ik wil een stukje analoog terugbrengen in de digitale wereld.”

Tekst: Marije de Lange
Foto’s: Simon van der Woude en collectie Sjoukje