Filmmaker Janko Krist gaat internationaal met ‘Lulk’

LEEUWARDEN - Met Janko Krist wordt het niet snel saai. De Friese filmmaker, woonachtig in Leeuwarden, schoof begin deze maand aan om over zijn laatste film – Lulk – te praten en nam daarbij geen blad voor de mond: “Nederlandse films zijn kut.” We kunnen beginnen. Camera draait, geluid loopt en… actie!

Eerst een waarschuwing: wie Lulk nog volledig onbevangen wil bekijken, kan beter niet alles lezen wat volgt. En kijken kan vanaf vrijdag 18 september, wanneer Lulk internationaal op Prime Video verschijnt, voorzien van onder meer Engelse en Nederlandse ondertiteling.

Een Friese lowbudgetfilm die het podium van een internationaal streamingplatform bestijgt. Helemaal uit de lucht komt dat succes niet vallen: Lulk werd overwegend positief ontvangen. NRC schreef over „een verdienstelijke misdaadthriller” en een „fraai escalerend scenario”. Een verslaggever van de Leeuwarder Courant bezocht de première in het Amsterdamse Tuschinski: “Friesland mag echt de vlag uitsteken.”

GEEN HALF MILJOEN
En dat allemaal voor een bedrag waarvoor volgens Krist normaal gesproken nauwelijks een speelfilm gemaakt kan worden. “Volgens het Filmfonds is een lowbudgetfilm in Nederland een half miljoen euro. Nou, niemand geeft mij een half miljoen om een film te maken.”

Dus begon Krist andersom te denken. Niet: wat wil ik maken en hoeveel kost dat? Maar: wat kan ik maken met bijna niks? Eén locatie, vier hoofdpersonages en zo weinig mogelijk gedoe. Want scripts schrijven, draaien en monteren vindt hij prachtig. “Maar dingen regelen? Verschrikkelijk!”

De oplossing vond hij in een leegstaande kantoorvleugel van een voormalige middelbare school in Gorredijk. Dertien van de vijftien draaidagen werd er opgenomen. Een voordeel: Krist en co konden hun gang gaan in het oude kantoor. “Geen last van wind, geen regen, geen omgevingsgeluid. En er mocht van alles kapot.”

Dat laatste kwam goed uit. Lulk verandert gaandeweg immers in een behoorlijk bloederige misdaadfilm. Daarbij koos Krist zoveel mogelijk voor echte, praktische effecten. Schoten werden niet simpelweg achteraf digitaal toegevoegd. Goedkoop waren die kogelinslagen overigens niet. “Dat kostte ons meer dan 100 euro per schot.”

TARANTINO
Achteraf ziet Krist die financiële beperking ook als een voordeel. “De beperking werd uiteindelijk de kracht van de film. Want als je geen spectaculaire locaties, achtervolgingen of enorme sets hebt, blijven twee dingen over: script en acteurs.”

Voor dat scenario ging hij bijna schoolboekachtig te werk. Boeken, podcasts, YouTube-filmpjes: Krist verslond alles over scenarioschrijven. Jurassic Park hielp hem zelfs bij het neerzetten van zijn vier hoofdpersonages.

Maar de duidelijkste inspiratiebron is Quentin Tarantino. Vooral Reservoir Dogs: ook daarin beweegt een groep mensen in een afgesloten ruimte langzaam richting geweld en chaos. Tarantino’s manier om spanning eindeloos op te rekken - denk aan de openingsscène van Inglourious Basterds – was een inspiratie voor de Friese filmmaker. Krist: “Ik maak me geen enkele illusie, want ik vergelijk me natuurlijk niet met een grootheid als Tarantino. Zie mij als de amateurvoetballer die zegt dat hij graag naar Messi kijkt. Want je kunt wel kijken hoe de besten het doen.”

Ook de Nederlandse regisseur Paul Verhoeven is een voorbeeld: Krist wil maken wat Verhoeven volgens hem zo goed kan. Films die iets te vertellen hebben, maar ondertussen vooral vermakelijk zijn. “Geweld, drugs, seks; wat het grote publiek mooi vindt. Maar ondertussen gaat het wel ergens over.”

CREATIEF MET KURK
Voor de cast zette Krist hoog in. Arjan Ederveen (Theo en Theo, Creatief met Kurk, 30 Minuten) stuurde hij simpelweg een mailtje. “Stuur het script maar op”, antwoordde Ederveen. Niet veel later wandelde Krist met twee producenten door een drijfnat Fries bos naar het huis van Ederveen.

Ederveens deelname werd in een mum van tijd beklonken. Een kop koffie en een paar vragen. “Wie is de regisseur?” Krist stak zijn hand op. Twintig minuten later stonden ze weer buiten. Ederveen deed mee.

Ederveen is te zien in de openingsscène die werd opgenomen bij de pier van Holwert, terwijl enkele meters verder automobilisten op de veerboot stonden te wachten. De monoloog werd in drie uur vastgelegd.

Ook Thom Hoffman reageerde positief op een mail van Krist. Het efficiënte draaischema dat de filmmaker voor hem had bedacht, bleek niet nodig. Hoffman nam juist ruim de tijd voor zijn scènes en dacht voortdurend mee. “Hij werkte hartstikke goed mee. Hij gaf tips over hoe het volgens hem nog iets beter kon en die waren in de meeste gevallen hartstikke nuttig.” De sfeer op de kleine set was er sowieso een van samen aanpakken. Er waren draaidagen die om acht uur ‘s ochtends begonnen en pas om twee uur ‘s nachts eindigden. De cast bestond verder uit de Friese acteurs Lourens van den Akker, Sjoukje Minkema en Romke Gabe Draaijer die letterlijk uit de lucht komt vallen!

GEEN MARKETINGMACHINE
Krist werkte naar schatting anderhalf jaar aan Lulk, verspreid over vier à vijf jaar. Financieel leverde de bioscooprelease geen wonderen op. Hij hield er zelf niet veel aan over. De acteurs en crew werden keurig betaald. Dat was het voornaamste.

Een goede film maken blijkt geen garantie dat er ook veel mensen naar komen kijken. Waar zijn eerdere film Stjer relatief lang in de bioscopen bleef draaien en een behoorlijk publiek bereikte, was Lulk sneller uit de zalen verdwenen. De start was veelbelovend: de drie voorgeprogrammeerde avonden in Pathé Leeuwarden zat de zaal elke avond vol. De week erna draaide Lulk alleen nog overdag in Leeuwarden. “En dan is het lastig om publiek te trekken.”

Volgens Krist speelt een simpel mechanisme mee: blijven de bezoekersaantallen in de eerste weken achter, dan maakt een film al snel plaats voor titels die meer publiek trekken. Want een film kan nog zo goed zijn, het publiek moet wel weten dat hij bestaat. En juist daar is geld voor nodig: voor advertenties, campagnes op sociale media, posters en andere manieren om een film zichtbaar te maken.

De actiekomedie Stjer had met Emiel Stoffers van De Hûnekop een bekende Friese kop in de hoofdrol en een verhaal waarin tal van bekende Friese artiesten werden vermoord. Dat zorgde vrijwel vanzelf voor aandacht en mond-tot-mondreclame. Lulk moest het veel meer op eigen kracht doen.

Via Prime Video krijgt Lulk nu alsnog de kans een veel groter publiek te bereiken. Vanaf vrijdag 18 september is de film internationaal via de streamingdienst te zien. Mooi, vindt hij. En ja, hij is trots. Vooral omdat Lulk daadwerkelijk een spannende film is geworden. Met een onverwachte plottwist. Zonder daar veel over te verklappen: “Dat moment zet de hele film op z’n kop. Die zagen veel bezoekers niet aankomen.”

Maar een volgende film? Krist twijfelt. Niet vanwege het filmen zelf. Juist niet. Het is het eindeloze zoeken naar geld, locaties en mensen die voor weinig willen meewerken. “Dat hele geschooi als filmmaker. Dat is niet leuk om te doen. Maar als er iemand met een zak geld komt, ben ik gemakkelijk over te halen natuurlijk.”

Eén voorwaarde heeft hij wel. “Zolang ik de film op mijn manier mag blijven maken.”