Accordeon levenspartner van Geppy Haarsma (73) uit Wytgaard
WYTGAARD - Tuurlijk, Herke, haar man. Maar feitelijk is de accordeon de levenslange partner van Geppy Haarsma (73) uit Wytgaard.
De muziek kreeg ze mee van haar vader. Binne Haarsma kon prachtig zingen, dat had hij geleerd in de kerk. Dan zat zij op de ene, haar vriendin Koosje op de andere knie. En dan zong hij allerlei liedjes: Nederlandse volksliedjes, Friese liedjes, Duitse liedjes (hij was in de oorlog tewerkgesteld in Duitsland). Psalmen en gezangen zong hij ook graag, maar nooit voor de meisjes. En... hij speelde mondharmonica.
Over klassieke muziek zei hij: “Dat is hegere muziek.” Die muziek kwam het Jellumer arbeidersgezin toch binnen dankzij de jongste zoon. Hij kwam thuis met een koffergrammafoon met platen. Opera en operette. Johan Strauss, Verdi, Puccini.
Geppy was vijf: “Ik koe op in gegeven moment net allinne de melodieën fan de Kaizer Waltz en An der schöne blauen Donau, mar ek de tsjinmelodieën, de fertragingen, fersnellingen, alle timingen. Ik hie alles yn ‘e holle.” De liedjes van haar vader en de muziek van haar jongste broer – die vormden de basis voor haar muzikale ontwikkeling.
Tetman de Vries
En de accordeon van Jetske, de oudste zus van Koosje. Jetske Zijlstra speelde in het gezelschap van het – in Fryslân wereldberoemde – gezelschap Tetman de Vries. Ze kon prachtig zingen en toneelspelen, en… ze speelde accordeon. Als Jetske thuis les kreeg, keek Geppy ademloos toe, ze vond het fascinerend. Als Koosje haar vader en moeder niet thuis waren haalden ze samen de accordeon uit de koffer.
“Mem, mei ik ek in accordeon?” Ze was nog maar acht, maar ze wist het zeker: dit wil ik ook. Haar ouders gunden het haar. Voortaan ging ze op woensdagmiddag met de bus naar Jacob Tichelaar in de Slotmakersstraat in Leeuwarden. Ze speelde al heel snel de liedjes die ze kende. Later kreeg ze les van Piet de Vries die een bekende accordeonschool had. Op haar zestiende ging ze naar de Muziekpedagogische Academie.
“De akkordeon hie myn hert stellen. Wêrom? Ik tink fanwege de mondharmonika fan ús heit, want de mondharmonika is femylje fan de akkordeon. Ik tink dat ús heit my, mei dy mondharmonika, al betovere hat sûnder dat ik it yn ’e gaten hie.”
Rients Gratama
Ze deed mee aan provinciale concoursen. Elk jaar steeg ze een klasse. Ze haalde enkel tienen. Lachend: “Ja freeslik hin?” Na haar opleiding aan de MPA reisde ze regelmatig naar Kopenhagen, waar ze haar spel vervolmaakte bij de accordeonvirtuoos Mogens Elegaard. Daarna volgden veelzijdige activiteiten: accordeonist bij de beroemde Friese folkband Irolt, solorecitals, begeleiding van de cabaretiers Rients Gratama en Hessel van der Wal, soliste bij het Frysk Orkest en het Noord Nederlands Orkest. Folle net genôch.
Terugkijkend op haar eerste optreden met het Frysk Orkest, in 1973: “Dat wie heel apart. Se hiene noch noait in konsert jûn mei in akkordeonist as solist. Fûnen ze raar. Dat seinen sommige orkestleden ek. ’Dat Jordaaninstrument.’ Mar nei it konsert kaam ien frou by my, in fioliste. It wie de mem fan Hubert Heeringa. Sy sei: ‘Ik moest er eerst even aan wennen, maar mijn hele grote complimenten. Ik vind dat je prachtig hebt gespeeld.”
Ook toen het voortbestaan van het Frysk Orkest op het spel stond, speelde ze regelmatig mee: ”Dat wie yn de tiid dat Wiegel sei: ‘It Frysk orkest moat blowe.’ Bliuwe koe hy noch net sizze.” Overal waar ze het unieke geluid van de accordeon kon laten klinken, greep ze die kans. Levenslang. De muziek maakte haar gelukkig: “It moaiste is as ik musisear mei oaren en it gefoel krij: wy binne soulmates.” Dat geluksgevoel heeft ze trouwens ook als ze de kat aait en hij begint te spinnen. Of als ze achter hun huis in Wytgaard uitkijkt over het platteland met in de verte de kerktorens van Jellum, Beers, Weidum, Jorwerd. Die vergezichten, kleuren, geuren en geluiden.
Astor Piazzolla
Wat heeft 65 jaar muziek haar ten diepste nou gebracht? Ze denkt lang na: “Dat ik der altyd op werom falle kin. My der yn ferlieze kin. Ik ha ‘t in kear hân dat ik fan myn eigen spyljen begong te gûlen.” We eindigen vrolijk. Welke muziek klinkt bij haar begrafenis? Geen enkele twijfel: “Absolút Astor Piazzolla.” Vijftig jaar geleden kocht ze bij V&D een elpee van hem. Het was alsof ze aan de grond genageld stond. Ze viel als een blok voor Piazzolla.
