Fries Landbouwmuseum bestaat 100 jaar: Wonderschoon eerbetoon aan Keje!

Hij start bij de tentoonstelling over het Friese paard, want die heeft een bijzondere plek in het museum: “De Wereld van het Friese Paard, van boerenpaard tot filmster.” De tentoonstelling neemt je mee op een reis door de rijke geschiedenis van het Friese paard. Het is een must-see voor paardenliefhebbers en iedereen die gefascineerd is door cultuur en erfgoed, vindt Wester: “Hjir belibbest de swarte magy fan Fryslân.”

Eerste opgezette Friese paard

Het absoluut topstuk is de negen minuten durende film over de geschiedenis en betekenis van het Friese paard. Keje fan ‘e Kilewier, de eerste opgezette Friese hengst, speelt een bijzondere rol in deze multimediale voorstelling. Het eerbetoon aan Keje is modern en wonderschoon vormgegeven. En nee, dat is geen zin uit de museumfolder.

Stel, er breekt brand uit in het museum en Wester kan maar één attribuut redden, want dan? Daar hoeft hij geen moment over na te denken: “Dan rêd ik Keje.” Eigenlijk is dat voor één persoon niet te doen, maar hij denkt dat hij onder de druk van de omstandigheden wel paardenkracht krijgt.

Hij wist het wel en toch verbaast het hem nog regelmatig hoe veel emotie het Friese paard bij de bezoekers oproept. Natuurlijk, het paard is symbool, icoon en cultuurdrager van Fryslân – maar dat bezoekers zo geraakt zijn. Of is dat logisch omdat Friezen en Friezen qua aard op elkaar lijken? Neem de trots en de trouw van het Friese paard. Lachend: “Dêr stean wy toch ek om bekend?”

Tijdlijn van 22 meter

Dan toont toont Wester een blinde muur van 22 meter. In de loop van dit jaar zal daar een tijdlijn ontstaan van de belangrijkste momenten uit een eeuw landbouwgeschiedenis, opnieuw modern vormgegeven, met transparante kubussen en QR-codes. Langs deze lijn worden drie thema’s belicht: de geschiedenis van het Fries Landbouwmuseum (1925–2025), de ontwikkeling van de Nederlandse landbouw en de maatschappelijke veranderingen die de landbouw en het dagelijks leven hebben beïnvloed.

Het museum doet hierbij een beroep op het publiek. Boeren, burgers, jongeren, onderwijsinstellingen, overheden, maatschappelijke organisaties en bedrijven worden van harte uitgenodigd om bij te dragen aan de tijdlijn. Hun objecten, documenten, foto’s en persoonlijke verhalen worden geselecteerd, mooi vormgegeven en opgenomen in de tentoonstelling. De tijdlijn is dus niet statisch, maar groeit in 2026. Tijdens het slotsymposium op 18 december 2026 wordt het eindresultaat worden gepresenteerd.

En zo, hoopt Peter Wester, herhaalt de geschiedenis zich. Bij de start van het museum in 1925 werden boeren ook gevraagd hun ark naar het museum te brengen. De respons was enorm, destijds.

Kadir van Lohuizen

Enthousiast vertelt de directeur over andere plannen in dit jubileumjaar: “In oktober 2026 lanceren we de voedselexpositie, met als hoofdelement Food for Thought, een multimediapresentatie van fotograaf en filmmaker Kadir van Lohuizen. Een heel indrukwekkende presentatie,” belooft Wester.

De dubbeltentoonstelling brengt het wereldwijde voedselsysteem in beeld. In fotografie, film, dronebeelden en datavisualisaties wordt de reis van voedsel – van productie tot afval – inzichtelijk gemaakt. Bezoekers worden geconfronteerd met paradoxen: Nederlandse uien die wereldwijd gegeten worden maar hier zelden op het bord liggen; soja uit Zuid-Amerika die onze veeteelt voedt; overconsumptie versus honger. Aan het eind van de expositie worden bezoekers uitgedaagd om hun eigen voedselkeuzes kritisch te bekijken.

Waar Food for Thought kritische vragen stelt over het voedselsysteem, formuleert een parallelle expositie Second Thought antwoorden hierop vanuit de sector. Hier krijgt de voedselsector – van boeren en supermarkten tot beleidsmakers en consumenten – de ruimte om initiatieven en ambities te tonen. Is dat geen vorm van greenwashing? De dingen net even groener voorstellen dan ze zijn, om de consumenten te paaien? “Absolút net,” zegt Wester, ”it giet om oprjochte bydragen oan in duorsum en takomstbestendich systeem.” Het is zijn drijfveer om dat te laten zien. De landbouw in relatie tot de maatschappij, de actualiteit en de natuur. Die verbreding, die al eerder werd ingezet, wil hij graag doorzetten. Dat is ook een noodzaak overigens, wil het museum meer bezoekers trekken en fondsen werven. En de directeur wil beide.

Maar het Landbouwmuseum met zijn unieke collectie schilderijen en zijn landbouw- en zuivelattributen uit een vervlogen tijd, blijft ook gewoon een feest van herkenning voor pakes en beppes. En als de kinderen genoeg hebben van die oude verhalen, kunnen ze met hun hele klas in het educatielokaal patat bakken en koekjes en kaas maken en zo leren over aardappelen, meel en melk.

Fries Landboumuseum. Felling 6, Leeuwarden
Openingstijden: dinsdag tot en met vrijdag: 11.00-17:00 uur; zaterdag en zondag: 13:00-17:00 uur; ‘s winters, dinsdag tot en met zondag: 13:00-17:00 uur.

Onderschrift bij foto van Peter Wester
Peter Wester voor de nu nog lege muur. Hij nodigt iedereen uit om met objecten, foto’s, documenten en persoonlijke verhalen naar het Landbouwmuseum te komen. Zo ontstaat in de loop van 2026 een dynamische tijdlijn.

Tekst: Ate de Jong
Foto’s: Frieslandbouwmuseum.nl