Kan de Satisfyer de orgasmekloof dichten?

Op veel gebieden bestaat ongelijkheid tussen de seksen. Ook tussen de lakens. De inmiddels overleden hoogleraar en seksuoloog Ellen Laan maakte zich sterk voor seksueel plezier van vrouwen en richtte Seksueel Welzijn Nederland (SWN) op, met als belangrijk doel de orgasmekloof te verkleinen.

Die kloof betekent simpelweg dat mannen tijdens heteroseks vaker een orgasme krijgen dan vrouwen. Laan benadrukte dat vrouwen niet per se minder zin in seks hebben, maar wel minder plezier ervaren. Seksueel plezier is volgens haar geen bonus, maar onderdeel van leuke en gezonde seks. ‘De godmother’ van de seksuologie vond dat de emancipatie tussen de lakens bij lange na niet klaar was.

ORGASMEKLOOF
Onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland (2023) onder jongeren tot 25 jaar laat het verschil duidelijk zien: 85 procent van de jongens tegenover 49 procent van de meiden krijgt bij seks meestal of altijd een orgasme. Ook onder volwassenen is de kloof groot: in onderzoek uit 2018 rapporteerde 95 procent van de mannen tegenover 65 procent van de vrouwen meestal of altijd een orgasme.

Het probleem gaat daarnaast verder dan het orgasme. Vrouwen rapporteren gemiddeld ook minder seksueel plezier.

SEKS OM KINDEREN TE KRIJGEN
Hoe is die kloof ontstaan? Eeuwenlang werd seks vooral bekeken vanuit voortplanting. In negentiende- en vroeg twintigste-eeuwse seksboeken voor vrouwen was weinig aandacht voor vrouwelijk genot en de clitoris, terwijl daar wel al ruime kennis over bestond. Seks in de vorm van penetratie was de norm: als er maar kinderen kwamen.

Dat beperkte beeld van seks bestaat nog altijd. Veel mensen denken bij seks in de eerste plaats aan penetratie: penis-in-vagina-seks (piv-seks). Terwijl slechts een minderheid - dertig procent! - van de vrouwen alleen daarvan een orgasme krijgt. Voorspel zou makkelijk overgeslagen kunnen worden. Ellen Laan verwoordde het zo: ‘De vagina is geen penis. Het is ons geboortekanaal, en daarom niet supergevoelig. Gelukkig maar, anders waren we als soort misschien allang uitgestorven.’

MEER DAN EEN KNOPJE
Een korte biologieles. De penis en de clitoris ontstaan uit hetzelfde weefsel in de ontwikkeling van een embryo. De clitoris is veel meer dan het zichtbare topje: het acht centimeter lange orgaan bevindt zich grotendeels ín het lichaam. Veel minder zichtbaar dus - letterlijk en figuurlijk - dan de penis.

Toch denken veel mensen bij het vrouwelijke geslachtsorgaan vooral aan de vagina. Laan gebruikte bij haar lezingen een raadsel: ‘Mannen hebben een penis, vrouwen hebben een…’ Vrijwel iedereen antwoordt vagina. Het juiste antwoord is clitoris. Ik moet bekennen dat ik het ook fout had…

De clitoris is een van de minst bestudeerde organen van het menselijk lichaam. Pas in maart 2026 brachten onderzoekers van onder meer Amsterdam UMC en University College London met gedetailleerde 3D-röntgenbeelden het zenuwnetwerk van de clitoris volledig in kaart. En pas in 2021 werd de clitoris voor het eerst afgebeeld in een Nederlands biologieboek voor het middelbaar onderwijs. Naast de penis die daar al lang stond.

Dat we in 2026 pas goed kunnen zien hoe het belangrijkste seksuele orgaan van de vrouw door het lichaam loopt, zegt veel over hoe lang vrouwelijke seksualiteit (wetenschappelijk) onderbelicht is gebleven.

VULVALIPPEN
Ook taal toont hoe lang het vrouwelijke lichaam met schaamte is omgeven. De Dikke Van Dale neemt in 2026 het woord ‘vulvalippen’ op, als alternatief voor het beladen woord ‘schaamlippen’.

En dan is er nog een hardnekkig cultureel verschil: een man die seksueel actief is met meerdere vrouwen wordt vaak stoer gevonden, terwijl een vrouw met meerdere bedpartners nog altijd het risico loopt voor hoer te worden uitgemaakt. Deze uitspraak ken ik, vrouw zijnde, van jongs af aan.

POSITIEVE ROL
Volgens seksuoloog en psycholoog Stefanie Bot kunnen seksspeeltjes een positieve rol spelen in het seksuele welzijn van vrouwen. Ze kunnen vrouwen helpen hun eigen lichaam en voorkeuren te ontdekken én het gesprek over seks op gang brengen.

Bot waarschuwt er tegelijk voor om de Satisfyer als concurrent van de man te zien. Een seksspeeltje vervangt een partner niet, zegt zij: menselijke aanraking kan veel meer dan een apparaat. Bovendien vindt niet iedere vrouw dezelfde stimulatie prettig.

Het traditionele ‘script’ voor seks zou volgens Bot wel moeten veranderen. Nu lijkt de volgorde vaak vast te liggen: voorspel, penetratie en uiteindelijk het orgasme. Maar waarom zou het lekkerste pas aan het einde mogen komen? Mensen moeten deze traditionele volgorde loslaten en meer afwisselen, vindt Bot.

RAZEND SNEL KLAAR
En toen was daar de Satisfyer. Het Duitse merk bracht het speeltje in 2016 op de markt. De Satisfyer stimuleert de clitoris met luchtdruktechnologie en werd razendsnel populair. Volgens de fabrikant zijn wereldwijd inmiddels 150 miljoen apparaten verkocht.

Dat succes is interessant. De Satisfyer past volgens mij perfect bij een tijd waarin alles sneller moet: werken, sporten, boodschappen doen en blijkbaar ook klaarkomen. Efficiëntie als ideaal.

Maar is snel ook beter? Misschien is juist de tegenstelling interessant. Een Satisfyer kan in korte tijd een intens genot geven. Seks met een geliefde draait daarnaast om aanraking, aandacht en verbinding. Het ene hoeft het andere natuurlijk niet uit te sluiten. Waarom zou een seksspeeltje geen mooie aanvulling kunnen zijn?

TUSSSEN DE HEMA-WORSTEN
De plek waar we seksspeeltjes kopen zegt misschien ook iets over de veranderde houding tegenover vrouwelijk genot. Je hoeft tegenwoordig niet meer met het schaamrood op de kaken een erotiekwinkel binnen. Seksspeeltjes liggen gewoon tussen de tandpasta in drogisterijen en warenhuizen: voor 24,99 reken je al een Satisfyer af. Makkelijker kan niet.

Opvallend is dat de orgasmekloof bij seks tussen vrouwen veel kleiner is. Onderzoek laat zien dat vrouwen in relaties met vrouwen veel vaker een orgasme rapporteren dan vrouwen die seks hebben met mannen: bij ‘vrouw-vrouw seks’ hebben beiden 86 tot 90% van de keren een orgasme. Ook Laan wees op dit verschil.

Volgens haar heeft dat vooral te maken met de manier waarop we seks definiëren. Bij heteroseksuele seks ligt de nadruk traditioneel sterk op penetratie. Bij seks tussen vrouwen is die er vanzelfsprekendheid minder. Daardoor is er meer ruimte voor andere vormen van seksualiteit.

Misschien zit daar wel het belangrijkste punt. De Satisfyer kan vrouwen helpen om hun eigen plezier te ontdekken, maar een apparaatje alleen dicht de orgasmekloof niet. Daarvoor moeten we vooral anders leren kijken naar seks: niet alleen naar penetratie en naar het (mannelijk en vrouwelijk) orgasme, en ook niet naar snelheid. De vraag is uiteindelijk: hebben allebei plezier?

GrootLeeuwarden vroeg 56 vrouwen

Aan deze enquête van Groot Leeuwarden deden 56 vrouwen mee, voornamelijk tussen de 25 en 45 jaar.

Van deze 56 vrouwen hebben 32 weleens een Satisfyer, Womanizer of vergelijkbaar speeltje gebruikt: veertien van hen regelmatig, negen af en toe en negen een enkele keer.

Voor bijna de helft geeft seks met een partner doorgaans het meeste seksuele plezier; 21 procent kiest voor een combinatie van seks en een seksspeeltje. Slechts vijf procent kiest uitsluitend voor een Satisfyer, Womanizer of vergelijkbaar speeltje.

Het speeltje is voor veel vrouwen wél een belangrijke aanvulling: van de vrouwen die er een gebruiken, zegt de helft dat ze er gemakkelijker of sneller door klaarkomt. Een even grote groep noemt het een aanvulling op seks met de partner. De open antwoorden tonen dat de meeste vrouwen het speeltje niet als vervanging van de man zien, maar als hulpmiddel naast betere seks, communicatie en meer aandacht voor vrouwelijk plezier.

De orgasmekloof blijkt daarmee niet simpelweg met een apparaatje te dichten. Maar misschien kan het speeltje wel een deel van ´het gat´ vullen’.

Dit is een eigen, niet-representatieve enquête van GrootLeeuwarden onder 56 vrouwen. De resultaten zeggen iets over de vrouwen die hebben meegedaan, niet over de Leeuwarder vrouw als geheel.