GYTSJERK - Een Friese vredesactivist uit Gytsjerk, die zich met een ijzeren discipline ontwikkelde tot meervoudig wereldkampioen origami. Het is het bijzondere verhaal van Marten Sale Brouwer (57). Sinds 2011 heeft hij een atelier in Osaka (Japan). Vanwege zijn verjaardag was hij even terug in Friesland en nodigde zijn vrienden uit in het Leeuwarder café De Strohoed.
Marten Sale – kunstenaarsnaam: Manna Ori – ontwikkelde de kunst van het kraanvogelvouwen vanaf 1992 toen hij in bed moest blijven vanwege een kapotte rug. Het verhaal van het Japanse meisje Sadako raakte en inspireerde hem. Ze was slechts twee jaar oud toen ze de Amerikaanse atoombom op Hiroshima overleefde. Jarenlang leek ze gezond, maar op haar elfde kreeg ze alsnog leukemie door de straling van die bom. Volgens een Japanse legende mag iemand die duizend kraanvogels vouwt een wens doen. Ze vouwde er 1.300 en hoopte zo beter te worden. Die wens werd niet verhoord. Sadako overleed op haar twaalfde.
In 2007, precies een halve eeuw na haar overlijden, vouwde Marten Sale duizend kraanvogels en overhandigde die aan burgemeester Tadatoshi Akiba van Hiroshima, die in Den Haag was voor een vredesconferentie. Akiba nodigde Brouwer uit om naar Hiroshima te komen. Brouwer bleef, hij ging wonen in Osaka. Zijn leven stond en staat volledig in het teken van de kraanvogels.
VREDESACTIVIST
Hij ontwikkelde zich op eigen kracht tot een meester in vernieuwende origamikunst. Live op de Japanse televisie vouwde hij in 54 minuten en 30 seconden honderd kraanvogels. Hij werd als eerste niet-Japanner wereldkampioen origami. Hij maakte tienduizenden – veelal vernieuwende – ontwerpen, schreef voor vakbladen, organiseerde exposities en kreeg een certificaat voor zijn buitengewone verdiensten aan de Japanse samenleving.
Zijn kunst hangt permanent in musea in Hiroshima en Nagasaki en wereldwijd ook op andere plekken, als eerbetoon aan de vrede. Want dat is hij in de eerste plaats: vredesactivist. Hij denkt dat hij in zijn leven zeker 30.000 kraanvogels heeft gevouwen. Ze gingen all over the world.
Hij werd meervoudig wereldkampioen origami en hoopte dat in die positie zijn pleidooi voor wereldvrede serieuzer zou worden genomen. De Japanse Global Peace Centre prees zijn jarenlange inzet: “Wij zijn diep onder de indruk van uw prachtige origami-kunst en van uw wereldwijde vredesactiviteiten die u met liefde voor de mensheid vervult (...) U bent een ware filosoof, die oprecht naar vrede streeft (…) De wereld heeft u nodig.”
Eind dit jaar heeft hij een tentoonstelling in zijn geboortedorp Gytsjerk en hij hoopt ook elders in Friesland te exposeren. Nu is hij even terug om met vrienden zijn verjaardag te vieren. Op het biljart van De Strohoed heeft hij een een mini-expositie ingericht.
IJZEREN DISCIPLINE
De vrienden roemen zijn creativiteit, ijzeren discipline en doorzettingsvermogen, zijn streven naar perfectie en focus op de wereldvrede. “Hij is anti-oorlog, net als ik”, zegt Gerrit Krikke uit Leeuwarden. “En hij houdt vol, ook bij tegenwind, zoals nu met die miljardenuitgaven voor defensie. Daar heb ik groot respect voor.” Hij noemt Marten Sale een man met een groot hart voor anderen. Hij had hem in Nederland wel wat meer waardering gegund, maar misschien komt dat nog.
Leeuwarder Willem Fernee trof Marten Sale na een pelgrimstocht in Japan. “Ik liep alleen, hij ging alleen door het leven en alleen zijn kan bevrijdend zijn, maar ook pijnlijk. Het trof me dat hij het met zichzelf zo goed had in het alleen zijn.” Ze raakten met elkaar in gesprek en hielden contact. Wat hij mooi aan Marten Sale vindt: “Hij kan de dingen heel goed van twee kanten bekijken. Weet van het donker en het licht, ook omdat hij dat zelf heeft meegemaakt. Wat ook mooi aan ons contact is: we kunnen het heel goed oneens zijn en dat dat dan oké is.”
HEEL BIJZONDERE VOGEL
Reina Visser uit Wergea vindt zijn streven naar perfectie ongelooflijk. Dat vindt Willem ook, maar het heeft ook een andere kant: “Marten Sale is een lieve man, maar hij zou ook wel wat liever voor zichzelf kunnen zijn. Dan zit dat perfectionisme hem in de weg.”
Reina is ook geraakt door de visie, de filosofie van Marten Sale. Dat het eigenlijk niet om origami gaat maar om de verbinding tussen mensen, die er dankzij de kraanvogels ontstaat. Ze vindt hem een groot denker en is er zelfs van overtuigd dat hij kennis en inzichten heeft die niemand anders bezit.
“Nou”, zegt Willem relativerend, “hij is geen Messias, toch? Maar met zijn vogelkunst is hij wel een heel bijzondere vogel.”
Dan zet iemand ‘Lang zal hij leven’ in…
LEZING IN DE SCHRANSKERK
“Droom voor vrede.” Onder die titel houdt Marten Sale Brouwer een lezing op maandag 21 september in de Schranskerk, Schrans 92 in Leeuwarden. Aanvang 20:00 uur.
Lees ook
