‘Ik zat tussen de haren van de eikenprocessierups’

“Het was op een heerlijke zomerdag tijdens een scoutingkamp, zo’n 5 jaar geleden”, vertelt Klaske Venema. “Ik was mee als begeleider en had ’s morgens de opdrachten uitgezet voor een lange wandeltocht. Ik deed dat uitzetten lekker op de fiets, even voordat de jongens op pad zouden gaan. Ik dook op allerlei plekken de bosjes in om er de opdrachten achter te laten. De finish was bij een zandplas, waar iedereen kon zwemmen. Aan het einde van die dag liet ik het zwemmen voor wat het was. Ik ben in mijn korte broek op een handdoek onder een boom gaan zitten. En daar is het waarschijnlijk mis gegaan.”

Het was zomer, de tijd dat de eikenprocessierups opduikt. Ze kruipen in groepen rond op eikenbomen, vooral op de stam bij de onderste takken of aan de voet van een eik. De grijze rupsen zijn te herkennen aan een donkere band op de rug, maar vooral aan de lange haren. Die haartjes zijn de boosdoeners.

Zeker een week last gehad
“De dag na die tocht had ik enorme jeuk op de achterkant van mijn bovenbenen, van bil tot knie. De jeuk was verschrikkelijk. Het voelde als een extreme vorm van brandneteljeuk. Ik had geen idee hoe dat kon en heb uiteindelijk de huisarts gebeld. De assistente die ik aan de lijn kreeg en aan wie ik uitlegde wat er aan de hand was, wist meteen waar ik het over had: de eikenprocessierupsen hadden dit veroorzaakt. Vermoedelijk had ik onder een boom gezeten waar ze in zaten. Van daaruit hebben ze hun haren laten vallen op mijn handdoek. Ik ben er middenin gaan zitten.”

De rups gebruikt deze haren als verdediging tegen natuurlijke vijanden. Maar ook door de wind worden de haren verspreid. De haartjes zijn microscopisch klein, hebben weerhaken en bevatten een gifstof. Als je ermee in aanraking komt, kun je verschillende klachten krijgen. Van jeuk en huiduitslag tot last van de ogen en luchtwegen.

Klaske: “Ik ben meteen naar de drogist in het dorp gegaan. Kreeg verkoelende zalf met menthol en dat hielp tegen de jeuk. Ik moest me met lauw water wassen. Maar het wassen van mijn beddengoed en kleding ging natuurlijk lastig op dat kamp. Wel probeerde ik met plakband zoveel mogelijk de haren te verwijderen van kussens en slaapzakken. Uiteindelijk heb ik er zeker een week last van gehad. Er was nog een jochie dat ook last had, vooral in zijn nek en op zijn schouders. Vermoedelijk heeft hij voor het zwemmen zijn scoutingdas op een handdoek onder zo’n zelfde boom gelegd en later weer om gedaan.”

Wat kun je doen als je in aanraking komt met de haren van een processierups?

• Ga niet krabben of wrijven aan de bultjes of uitslag (zo worden de haren verder verspreid op de huid)

• Probeer de huid met plakband te strippen van brandharen

• Spoel de huid (na stap 2) goed af met lauw water.

• Was alle besmette kleding apart, op hoge temperatuur.

• Bel de huisarts bij oogklachten, als spoelen met water niet helpt.

Wat doet de gemeente?

De gemeente bestrijdt deze rupsen door bijvoorbeeld nesten weg te zuigen. Ook plaatsen we nestkasten voor vogels die de rupsen graag lusten en voeren aan hun jongen. Op plekken waar de eikenprocessierups aanwezig is proberen we natuurlijke vijanden aan te trekken door de biodiversiteit te verhogen. Bijvoorbeeld door speciale bloembollenmengsels of kruidenmengsels.

Meer weten? Hier vind je meer informatie over het onderwerp.